<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="TX01n0001">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Corpus of Venerable Tai Xu's Buddhist Studies, Electronic version, No. 1 第一編　佛法總學(第1卷-第26卷)</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">太虛大師全書數位版, No. 1 第一編　佛法總學(第1卷-第26卷)</title>
			<author>民國 釋太虛著</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>TaiXu</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>26卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">TX</idno>.<idno type="vol">1</idno>.<idno type="no">1</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-06-30 01:34:41 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Corpus of Venerable Tai Xu's Buddhist Studies</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">太虛大師全書</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">第一編　佛法總學(第1卷-第26卷)</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Yin-Shun Cultural and Educational Foundation</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">印順文敎基金會提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【太虛】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
			</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2021-07-22">
			<name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<cb:mulu type="其他" level="1">判攝</cb:mulu><cb:mulu type="其他" level="2">佛學大系</cb:mulu><cb:mulu type="其他" level="3">三　三唯論之貫通</cb:mulu><cb:mulu type="其他" level="4">乙　三唯論與哲學</cb:mulu><cb:div type="other">
<milestone unit="juan" n="11"/>
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0327a" n="0327a"/>
<lb ed="TX" n="0327a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">佛法之分宗判敎</cb:mulu><head>佛法之分宗判敎</head>
<lb ed="TX" n="0327a02"/><p xml:id="pTX01p0327a0201">梵土戒賢、智光二家，及華土賢首、天台諸家，以一時門庭施設之方便，於唯一
<lb ed="TX" n="0327a03"/>大乘敎所詮之自證境行果、化他境行果上，判敎高下，致後人死守其語互爭優劣，予
<lb ed="TX" n="0327a04"/>固不偏取之。而近人聞古者一音敎之風而悅之，膠執「敎一乘三」，亦有未可。蓋同
<lb ed="TX" n="0327a05"/>一大乘敎，特其所詮於境行果有偏重，或自證化他有偏重，雖偏重卽爲其殊勝之處，
<lb ed="TX" n="0327a06"/>而統計其全，則平等平等也。至大乘與餘乘則不然、其所詮各有自乘之境行果，其能
<lb ed="TX" n="0327a07"/>詮亦各有自乘之敎。乘旣三，敎非一；敎若一，乘豈三？設云敎屬乎佛故一，乘屬乎
<lb ed="TX" n="0327a08"/>機故三；殊不知佛不應機何有乎敎？機不感佛何有乎乘？故應機三則乘三敎亦三；感
<lb ed="TX" n="0327a09"/>佛一則敎一乘亦一。若無機佛之感應，何論敎乘之一三哉？故予意敎之判當依乘之別
<lb ed="TX" n="0327a10"/>，乘之別、不別於後世，在佛應機而敎興時已別之；故諸聖敎處處有乘別之明文也。</p>
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0328a" n="0328a"/>
<lb ed="TX" n="0328a01"/><p xml:id="pTX01p0328a0101">然乘之開合亦不一其說：有時總說爲一，乘無別而敎亦無判；有時分爲大小二乘
<lb ed="TX" n="0328a02"/>；有時分菩薩獨覺聲聞之三乘；有時加人天爲四乘；有時分所加人天爲五乘。復有於
<lb ed="TX" n="0328a03"/>三乘加佛乘爲四乘者，此則迷一大乘之因果以爲二，出於後人謬計，爲聖敎明文所無
<lb ed="TX" n="0328a04"/>也。但今綜佛法之大全以類別之，可別爲三：一、化俗敎，謂人及天等五乘之共敎。
<lb ed="TX" n="0328a05"/>二、出世敎，謂聲聞乘等三乘之共敎。三、正覺敎，謂大乘<note place="inline">菩薩乘佛乘</note>不共敎。初
<lb ed="TX" n="0328a06"/>一不離後二，而後二非初一能盡，若離後二，則成凡外之法而非佛法；前二不離後一
<lb ed="TX" n="0328a07"/>，而後一非前二能盡，若離後一，則僅凡小之法而非佛法。故此三乘敎法，皆不離佛
<lb ed="TX" n="0328a08"/>自住之大乘也。茲表如下：</p>
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0329a" n="0329a"/>
<lb ed="TX" n="0329a01"/><p cb:type="pre" xml:id="pTX01p0329a0101">　　　　┌………………………………………………………………┬─菩薩
<lb ed="TX" n="0329a02"/>　　　　│　　　　　　　　　　　　│……………………………├─獨覺
<lb ed="TX" n="0329a03"/>　　　　│　　　　　　　　　　　　│……………………………├─聲聞
<lb ed="TX" n="0329a04"/>　　　　│　　　　　　　　　　　　│　　　　　　　　　　　├─天乘
<lb ed="TX" n="0329a05"/>　　　　│　　　　　　　　　　　　│　　　　　　　　　　　├─人乘
<lb ed="TX" n="0329a06"/>　　　　大︵　　　　　　　　　　　三︵　　　　　　　　　　五︵
<lb ed="TX" n="0329a07"/>　　　　乘正明諸法唯心義　　　　　乘出明五蘊無我義　　　　乘化明因緣生果義
<lb ed="TX" n="0329a08"/>　　　　別覺　　　　　　　　　　　共世　　　　　　　　　　共俗
<lb ed="TX" n="0329a09"/>　　　　敎敎無上菩提爲鵠　　　　　敎敎無餘涅槃爲鵠　　　　敎敎生長善因爲鵠
<lb ed="TX" n="0329a10"/>　　　　　︶　　　　　　　　　　　　︶　　　　　　　　　　　︶</p>
<lb ed="TX" n="0329a11"/><p xml:id="pTX01p0329a1101">近人<note place="inline">見支那內學院各書</note>引金剛般若，佛令一切衆生皆入無餘涅槃之意，證明其
<lb ed="TX" n="0329a12"/>「乘三敎一」，由僅知三乘共敎之故耳。然三乘共敎誠亦佛法之通相，據此以言敎一
<lb ed="TX" n="0329a13"/>乘三，亦無不可；但更應知大乘別敎、五乘共敎，乃能至極而普應耳。茲更表如下：</p>
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0330a" n="0330a"/>
<lb ed="TX" n="0330a01"/><p xml:id="pTX01p0330a0101"><figure><graphic url="../figures/TX/TX01p0330_01.gif"/></figure></p>
<lb ed="TX" n="0330a02"/>
<lb ed="TX" n="0330a03"/>
<lb ed="TX" n="0330a04"/>
<lb ed="TX" n="0330a05"/>
<lb ed="TX" n="0330a06"/>
<lb ed="TX" n="0330a07"/>
<lb ed="TX" n="0330a08"/>
<lb ed="TX" n="0330a09"/><p xml:id="pTX01p0330a0901">如一樹然，由地上枝葉而望之，祗望至地皮之本柢而止，故可以三乘共敎爲通相
<lb ed="TX" n="0330a10"/>；然三乘共敎之所依，則又當在大乘別敎。要之佛法以三乘共敎爲本幹，大乘別敎則
<lb ed="TX" n="0330a11"/>其根源也，五乘共敎是其枝葉也，故應有此三敎之判。</p>
<lb ed="TX" n="0330a12"/><p xml:id="pTX01p0330a1201">然唯識等大乘八家，則均以實相法界⸺卽諸法唯心爲根本，及妙覺佛果⸺卽
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0331a" n="0331a"/>
<lb ed="TX" n="0331a01"/>無上菩提爲究竟。以此根本義故，究竟義故，同一大乘平等平等。而就其集理起行之
<lb ed="TX" n="0331a02"/>特點以明其敎理所趨重所崇尙之宗主，則昔於佛法總抉擇談中，嘗大別爲三宗，爲表
<lb ed="TX" n="0331a03"/>如下：</p>
<lb ed="TX" n="0331a04"/><p cb:type="pre" xml:id="pTX01p0331a0401">　　　　空慧宗───三論───二空觀慧───得此淸淨
<lb ed="TX" n="0331a05"/>　　　　　　　　┌─唯識─┐
<lb ed="TX" n="0331a06"/>　　　　唯識宗─┤　　　　├─諸法唯識───染淨所依
<lb ed="TX" n="0331a07"/>　　　　　　　　└─戒律─┘
<lb ed="TX" n="0331a08"/>　　　　　　　　┌─禪那─┐
<lb ed="TX" n="0331a09"/>　　　　　　　　│　　　　├─全體眞如───自性淸淨
<lb ed="TX" n="0331a10"/>　　　　　　　　├─天台─┘
<lb ed="TX" n="0331a11"/>　　　　眞如宗─┼─賢首───離垢眞如───離垢淸淨
<lb ed="TX" n="0331a12"/>　　　　　　　　├─眞如─┐
<lb ed="TX" n="0331a13"/>　　　　　　　　│　　　　├─等流眞如───生境淸淨
<lb ed="TX" n="0331a14"/>　　　　　　　　└─淨土─┘</p>
<lb ed="TX" n="0331a15"/><p xml:id="pTX01p0331a1501">此中律宗專指<name role="" type="person">終南山</name>道宣律師之律宗，道宣律師宗歸唯識，及明藏識中種子爲戒
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0332a" n="0332a"/>
<lb ed="TX" n="0332a01"/>體，皆有明文，故屬於唯識宗。眞如宗中禪及天台等之五家，細分之猶別有宗尙，今
<lb ed="TX" n="0332a02"/>就眞如之廣義言，諸淸淨法總名眞如，故總曰眞如宗。竟無居士謂當由唯識以進言唯
<lb ed="TX" n="0332a03"/>智，唯智卽是此言之眞如宗⸺予昔作三唯論，卽謂唯性<note place="inline">今曰空慧</note>、唯識、唯智
<lb ed="TX" n="0332a04"/><note place="inline">今曰眞如</note>。宗是敎理之主，指全部敎理所崇尙趨重之一點而言；所以要有此一點
<lb ed="TX" n="0332a05"/>者，便集中全部之敎理而總握之以起行也。凡敎皆爲詮理，凡理皆爲起行，若非反博
<lb ed="TX" n="0332a06"/>歸約，有以握厥總要，則泛覽敎理而行莫由起！若知爲便令起行之敎理集中點謂之宗
<lb ed="TX" n="0332a07"/>，則近人橫分法相、唯識爲二宗，詡詡以獨能發前人所未發自矜者，可知其尙泛濫敎
<lb ed="TX" n="0332a08"/>理而無所歸，故不知法相敎理所宗卽爲唯識也！蓋平列偏明諸緣所生法若集論及瑜伽
<lb ed="TX" n="0332a09"/>等等，由立言敎以明義理，乃能宗之宗相；而攝大乘、成唯識等，由集敎理以起觀行
<lb ed="TX" n="0332a10"/>，正所宗之宗旨。故以宗言，法相宗乎唯識，不應將能宗所宗之一法相唯識宗強析爲
<lb ed="TX" n="0332a11"/>二，而正名定義但應曰唯識宗也。復就唯識以言，能唯是識<note place="inline">識言詮心心所</note>，所唯
<lb ed="TX" n="0332a12"/><note place="inline">謂簡我法及持相性</note>卽謂緣生法相及二空所顯眞如性，若但明一識謂之曰唯識，而離
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0333a" n="0333a"/>
<lb ed="TX" n="0333a01"/>諸法相性於唯識外別謂之法相宗，則尙何唯識可成乎！故不應離唯識宗別立法相宗。
<lb ed="TX" n="0333a02"/>然空慧與眞如得名宗者，統諸法而集中於識，旣可名唯識宗，統諸法集中於二空觀慧
<lb ed="TX" n="0333a03"/>，亦可名空慧宗；統諸法集中於眞如，亦可名眞如宗。以此三宗槪觀諸大乘敎理起行
<lb ed="TX" n="0333a04"/>之方便，則得其綱領矣。</p>
<lb ed="TX" n="0333a05"/><p xml:id="pTX01p0333a0501">三乘共敎及五乘共敎之分宗，不復一一。機感佛而興敎，故依乘以判敎。理集要
<lb ed="TX" n="0333a06"/>以起行，故依敎以分宗。判敎分宗，如是如是！</p><byline cb:type="other"><note place="inline">見海刊五卷五期</note></byline></cb:div>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taixu-notes">
<head>太虛大師全書 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>